Onrechtmatige steun voor Hapag-Lloyd?

De stadstaat Hamburg legt 420 miljoen euro op tafel om haar belang in de rederijgroep Hapag-Lloyd te verhogen tot 36,9%. Een verdoken vorm van staatssteun of een toegelaten commerciële transactie?

Het Alfred Ballin-consortium zal eind juni dit jaar 78% bezitten in Hapag-Lloyd, als alle procedures normaal verlopen. De twee belangrijkste spelers in het consortium eisen daarbij een hoofdrol op en zien hun persoonlijk belang verder toenemen. Na de transactie zal de stadstaat Hamburg met 36,9% veruit de belangrijkste aandeelhouder zijn in Hapag-Lloyd, gevolgd door Klaus Michael Kühne die dan 28,2% zal bezitten. Daarmee moet de verankering van de rederij in Hamburg een feit worden.

De zet van Hamburg roept echter vragen op. Toeval of niet, maar de deal werd haast op hetzelfde moment bekendgemaakt dat de Europese Commissie koos om een herziening aan te kondigen van de geldende regels voor overheidssteun aan de maritieme sector. In de Britse pers was al onmiddellijk kritiek te horen op de Hapag-LLoyd deal, omdat de stad Liverpool van Europa een lening moet terugvorderen, die het gegeven had om een andere bestemming te geven aan de bestaande cruiseterminal.

Maar ook in Duitsland is er kritiek en niet van de minste. Voorzitter prof. Justus Haucap van de Duitse Mededingingsautoriteit plaatst eveneens vraagtekens bij de deal. Volgens hem is vooral het feit dat Hamburg goedkopere kredietvoorwaarden creëert voor Hapag-Lloyd een mogelijke scheeftrekking van de concurrentie. Volgens berekeningen zou de huidige deal de rederij tot 47 miljoen euro aan rentebesparingen per jaar kunnen opleveren.

Uiteraard is er een verschil tussen het toestoppen van geld door een overheid aan een privé-firma en het kopen van een belang in een privé-firma. Wat Hamburg betaalt voor het verhogen van zijn belang komt niet in de zakken terecht van Hapag-Lloyd, maar in die van TUI. Toch lijkt er ook een indirect voordeel te zijn voor de rederij.

De kwestie toont duidelijk aan dat er nogal wat verschillen in opinie zijn over hoever men kan gaan met overheidsgeld in private ondernemingen, ook al betekenen die ondernemingen heel veel voor de stad, de regio of het land van de investerende overheid. De Commissie komt geen seconde te vroeg met haar intentie de kwestie van overheidssubsidies in de maritieme sector - waarbij de havens nog eens apart bekeken worden - aan te pakken.